Prof. Ryszard Koziołek 

Znawca twórczości Sienkiewicza doceniony

KoziolekProf. Ryszard Koziołek, profesor Uniwersytetu Śląskiego i juror Nagrody Literackiej Nike, został 33. laureatem Nagrody im. Kazimierza Wyki. W czwartek z rąk Leszka Zegzdy, członka zarządu i prezydenta Jacka Majchrowskiego odebrał nagrodę i czek w wysokości 20 tys. zł.

Więcej…

Kazimierz Wyka (1910-1975)

Kazimierz Wyka (1910-1975)Krytyk i literaturoznawca o ogromnym autorytecie i dorobku, zajmował się także problemami sztuki, teatru i filmu.

Kazimierz Wyka urodził się 19 marca 1910 roku w Krzeszowicach pod Krakowem, zmarł 19 stycznia 1975 roku w Krakowie.

 

Więcej…

Prof. Ryszard Koziołek

Koziolek3urodzony w1966 r. w Bielsku-Białej. Literaturoznawca, eseista, nauczyciel akademicki. Absolwent polonistyki Uniwersytetu Śląskiego, gdzie obecnie jest profesorem w Instytucie Nauk o Literaturze Polskiej im. Ireneusza Opackiego.

Więcej…

Publikacje

Edward Balcerzan - Poezja polska w latach 1939-1968"... proponuję Czytelnikowi, by wykonał część pracy, którą mógłby wykonać autor, ale autor chce, by Czytelnik – na moment – został współautorem" 

- autor o swojej książce

Edward Balcerzan

"Poezja polska w latach 1939-1968"

Więcej…

Edward Balcerzan

Edward Balcerzan - Poezja polska w latach 1939-1968"... proponuję Czytelnikowi, by wykonał część pracy, którą mógłby wykonać autor, ale autor chce, by Czytelnik – na moment – został współautorem" 

- autor o swojej książce

Edward Balcerzan

"Poezja polska w latach 1939-1968"

Edward Balcerzan - Poezja polska w latach 1939-1968 (plik pdf)

Autor o swojej książce
Jakie były reakcje poezji polskiej na konieczność walki zbrojnej i ciemności nocy okupacyjnej? Co określało sytuację sztuki słowa zaraz po wojnie? Jak radzili sobie poeci z narzuconą jej w 1949 roku (i odwołaną w roku 1956) ideologią socrealistyczną? Co pisano, gdy stalinizm padł, ale układ jałtański wciąż trzymał się mocno? Jakie strategie liryczne – w kraju i na emigracji – dotrwały do kolejnego przełomu spowodowanego konfrontacją postaw w czasie kryzysu marcowego 1968?

Pytania te wyznaczają perspektywę historycznoliteracką. W wierszach, w towarzyszących wierszom postulatach programowych, w komentarzach krytyków (niekiedy także polityków) uwyraźnia się to, co wynikało z polskich klęsk i zwycięstw, poświęceń i poniżeń, rozpaczy i nadziei. Czyli: poezja jako odpowiedź na historię; poezja jako sejsmograficzny zapis narodowego samopoczucia; poezja jako obraz psychosfery; portret czasu.
Czas poezji polskiej w latach 1939-1968 to podstawowy czynnik znaczeniotwórczy.

(Pomyłka co do czasu, w którym dany wiersz powstał, nierzadko okazuje się pomyłką co do sensu wiersza.) Dlatego pierwszym porządkiem kompozycyjnym w tej książce jest rytm zmian – momentów przełomowych w polskich losach.

Nie znaczy to w żadnym wypadku, iżby w świetle wielkich wydarzeń historii miały nam ginąć z oczu tajemnice artystycznej inwencji czy drobiny języka poetyckiego. Przeciwnie.

Interesują nas ewolucje liryki, która wchłania historię i pozostaje sobą, już to – gdy „ciemności kryją ziemię”, broniąc się przed całkowitym podporządkowaniem służbie społecznej, już to – gdy rozbłyska „jutrzenka swobody”, różnicując style i poetyki. Trzeba pamiętać i o tym, co poezję łączy ze świadomością ogółu, i o tym, co ją wyróżnia spośród innych form komunikacji społecznej. Tak jak podział wiersza na formę i treść jest praktycznie niemożliwy (kto nie wierzy, niech spróbuje), tak w obcowaniu z poezją nie ma rzeczy ważniejszej od uchwycenia momentu, w którym światopogląd wynika z poetyki, a poetyka stapia się ze światopoglądem. Dlatego drugim porządkiem kompozycyjnym w tej książce jest
następstwo dążeń poetyckich.

Czytelnikom, którzy spotkali się z moją dwutomową Poezją polską w latach 1939–1965 w części pierwszej poświęconą strategiom lirycznym, a w drugiej ideologiom artystycznym, chcę wyjaśnić, że fragmenty oraz koncepty wcześniejsze zostały tu co prawda powtórzone, ale z ponad połowy tekstu (dla wygody Adresata) zrezygnowałam, sporo zmieniłem, przeredagowałem, a niemało dopisałem.

W swym kształcie obecnym nowa (jednotomowa) Poezja polska w latach 1939–1968 stanowi kontynuację mojej Poezji polskiej w latach 1918–1939 (WSiP, Warszawa 1996).

Obie ogarniają łącznie pół wieku liryki polskiej, obie zaczynają się wierszami i wierszami kończą, a gdy mówię po raz pierwszy o wierszu pomieszczonym w „Aneksie”, przy tytule pojawia się gwiazdka (*). Wreszcie w obu moich ,,książkach dla nauczycieli, studentów i uczniów” co jakiś czas wykład zostaje przerwany – zmienia się krój czcionki i proponuję Czytelnikowi, by wykonał część pracy, którą mógłby wykonać autor, ale autor chce, by Czytelnik – na moment – został współautorem.

Poznań, 22 marca (drugi dzień wiosny kalendarzowej) 1997 roku

Edward Balcerzan - Poezja polska w latach 1939-1968 (plik pdf)