Laureat 2001

prof. Maria Janion

historyk i teoretyk literatury, eseistka, krytyk literacki

Filologię polską studiowała na Uniwersytecie Łódzkim i Uniwersytecie Warszawskim.

Pracę naukową rozpoczęła w Instytucie Badań Literackich PAN, gdzie w roku 1963 otrzymała tytuł profesora.

"Nie sposób uniknąć oczywistości: Maria Janion jest dziś najwybitniejszą badaczką największej epoki literatury polskiej – romantyzmu. (…) rozpatrywała tę epokę najczęściej w różnych przekrojach problemowych, jak mit niepodległościowo-powstańczy, historyzm, wizja przyrody, kondycja kobiety, filozofia zła, fantastyka grozy, dziedziny marzenia sennego, obłędu i śmierci, a więc zarówno w wymiarach historycznych i politycznych, jak egzystencjalnych i metafizycznych" (Henryk Markiewicz) W swych rozważaniach przekracza granice dyscyplin humanistycznych stawiając coraz częściej pytania o duchową kondycję Polaków w świecie pomieszania kultur: wysokiej i niskiej, elitarnej i masowej, kontemplacyjnej i ludycznej. Nagrodę otrzymała za "całokształt twórczości krytycznoliterackiej".

Bibliografia:

  • Romantyzm, rewolucja, marksizm, 1972
  • Gorączka romantyczna, 1975
  • Romantyzm i historia (wspólnie z Marią Żmigrodzką), 1978
  • Odnawianie znaczeń, 1980
  • Humanistyka: poznanie i terapia, 1982
  • Wobec zła, 1989
  • Życie pośmiertne Konrada Wallenroda, 1990
  • Projekt krytyki fantazmatycznej, 1991
  • Kobiety i duch inności, 1996
  • Płacz generała - eseje o wojnie, 1998
  • Do Europy - tak, ale razem z naszymi umarłymi, 2000
  • Żyjąc tracimy życie, 2001
  • Purpurowy płaszcz Mickiewicza, 2001
  • Wampir. Biografia symboliczna, 2002
  • Romantyzm i egzystencja (wspólnie z Marią Żmigrodzką), 2004
  • Niesamowita Słowiańszczyzna, 2006
  • Bohater - Spisek - Śmierć. Wykłady żydowskie, 2009